Η Κρίση των Παραδοσιακών ΜΜΕ και η Κυριαρχία των Social Media

Λεπτομέρειες

Δημοσιεύθηκε : 23 Μαϊου 2026

Εμφανίσεις: 840

Τα τελευταία χρόνια, οι ελληνικές εφημερίδες και τα ενημερωτικά sites αντιμετωπίζουν συνεχή πτώση στις πωλήσεις, περιορισμό των διαφημιστικών εσόδων και έναν διαρκώς αυξανόμενο ανταγωνισμό από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι νεότερες ηλικίες δεν ενημερώνονται πια από τα πρωτοσέλιδα ή τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων· στρέφονται στο TikTok, το Instagram και το YouTube, καταναλώνοντας τα σύντομα βίντεο που κατακλύζουν τις οθόνες τους.

Η Ελλάδα ακολουθεί πιστά τη διεθνή τάση. Οι πολίτες κάτω των 30 ετών σπάνια αγοράζουν εφημερίδα, ενώ ακόμη και τα μεγάλα ενημερωτικά portals εξαρτώνται απόλυτα από το Facebook, το Google Discover και τις πλατφόρμες βίντεο για να εξασφαλίσουν επισκεψιμότητα. Το κοινό δεν πληκτρολογεί πλέον τις διευθύνσεις των μέσων για να μπει στην αρχική τους σελίδα, όπως συνέβαινε παλαιότερα. Σήμερα, η είδηση του «σερβίρεται» απευθείας μέσα από αλγορίθμους.

Το Έλλειμμα Εμπιστοσύνης και η Άνοδος των Creators

Την ίδια στιγμή, η εμπιστοσύνη στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης παραμένει καθηλωμένη σε χαμηλά επίπεδα. Η έντονη πολιτική πόλωση, η κατάχρηση του clickbait και η εξαντλητική ταχύτητα της ψηφιακής ενημέρωσης έχουν κουράσει μεγάλο μέρος του κοινού. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί χρήστες θεωρούν πλέον πιο «άμεσους» και «αυθεντικούς» ορισμένους ανεξάρτητους δημιουργούς και σχολιαστές στα social media, παρά τα θεσμικά ΜΜΕ.

Η πρόκληση της προσαρμογής: Παρά τις δυσκολίες, η εικόνα δεν είναι απόλυτα αρνητική. Ακολουθώντας διεθνή παραδείγματα —όπως αυτό της Αυστραλίας, όπου τα media διεκδίκησαν έσοδα από τους τεχνολογικούς κολοσσούς— έτσι και στην Ελλάδα τα μέσα ενημέρωσης επιχειρούν να μετασχηματιστούν.

Πολλές ιστοσελίδες επενδύουν δυναμικά σε βίντεο μικρής διάρκειας, podcasts, reels και live μεταδόσεις. Ακόμη και οι ιστορικές εφημερίδες στρέφονται στο YouTube και στο TikTok, αναζητώντας νέο κοινό και εναλλακτικές πηγές διαφημιστικών εσόδων.

Αναζητώντας Βιώσιμα Οικονομικά Μοντέλα

Παράλληλα, όλο και περισσότερα ελληνικά μέσα πειραματίζονται με συνδρομητικά μοντέλα, paywalls, χορηγούμενο περιεχόμενο (branded content), ειδικές εκδηλώσεις και εμπορικές συνεργασίες για να επιβιώσουν οικονομικά. Ωστόσο, σε μια περιορισμένη αγορά όπως η ελληνική, ελάχιστοι μπορούν να εφαρμόσουν με επιτυχία μοντέλα τύπου New York Times. Το εγχώριο κοινό παραμένει σε μεγάλο βαθμό απρόθυμο να πληρώσει για ψηφιακή ενημέρωση, από τη στιγμή που υπάρχει άφθονο δωρεάν περιεχόμενο στο διαδίκτυο.

Η επόμενη μεγάλη ανατροπή ακούει στο όνομα Τεχνητή Νοημοσύνη. Η AI χρησιμοποιείται ήδη για τη δημιουργία τίτλων, περιλήψεων, μεταφράσεων και αυτοματοποιημένων ειδήσεων. Αν και η τεχνολογία αυτή μειώνει δραστικά το λειτουργικό κόστος, παράλληλα γεννά σοβαρές ανησυχίες για την ποιότητα και την αξιοπιστία της πληροφόρησης. Η αυτοματοποίηση αυτή πλήττει ανεπανόρθωτα το μέλλον του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, ενώ επιφέρει το τελειωτικό χτύπημα στον κλάδο της τυπογραφίας. Τα παραδοσιακά ατελιέ έκδοσης, που επί δεκαετίες αποτελούσαν την "καρδιά" του σχεδιασμού και της παραγωγής των εντύπων, οδηγούνται στην περιθωριοποίηση, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αντικαθιστά πλέον και την ανθρώπινη δημιουργικότητα στο στήσιμο της είδησης.

Συμπέρασμα

Το βέβαιο είναι ότι στην Ελλάδα η ενημέρωση δεν πρόκειται να εξαφανιστεί, αλλά αλλάζει ριζικά μορφή. Οι έντυπες εφημερίδες ενδέχεται να περιοριστούν ακόμη περισσότερο, επιβιώνοντας ίσως μόνο ως ένα "premium" προϊόν για ένα εξειδικευμένο, πιστό κοινό. Η μάχη της ενημέρωσης δεν δίνεται πλέον στα περίπτερα, αλλά στην οθόνη του κινητού. Εκεί, μέσα ενημέρωσης, social media και influencers ανταγωνίζονται δευτερόλεπτο το δευτερόλεπτο για το πιο πολύτιμο νόμισμα της εποχής: την προσοχή του κοινού.

Αλφρέδος Αλοσκόφης

τ. Αντιπρόεδρος ΕΤΗΠΤΑ

Η Ώρα της Απόφασης

 Δημοσιεύθηκε : 08 Μαϊου 2026     Εμφανίσεις: 575

Συνάδελφοι,

Ας μιλήσουμε καθαρά, γιατί η κατάσταση δεν επιτρέπει ούτε ωραιοποιήσεις ούτε υπεκφυγές. Το βασικό ερώτημα σήμερα δεν είναι ποιος κατέχει τη θέση του προέδρου, αλλά τι είδους σωματείο λειτουργούμε και με ποιους όρους. Γιατί ένα σωματείο χωρίς ουσιαστικό έλεγχο, χωρίς αντιπολίτευση και λογοδοσία δεν μπορεί να εξαντλείται τυπικά σε μία Γενική Συνέλευση. Δημοκρατικός θεσμός σημαίνει διαρκής έλεγχος, διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή των μελών.

Η πραγματικότητα είναι σκληρή και δεν μπορεί να κρυφτεί. Τα εργαζόμενα μέλη έχουν σχεδόν εκλείψει. Ο κλάδος, ως ενεργό επαγγελματικό σώμα, δεν εκπροσωπείται πλέον. Το σωματείο στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στους συνταξιούχους, οι οποίοι μάλιστα μειώνονται με φυσικό τρόπο, άρα μειώνονται και τα έσοδα. Αυτό σημαίνει ότι το σωματείο έχει ήδη χάσει τον βασικό λόγο ύπαρξής του, όπως αυτός ορίστηκε ιστορικά. Και παρ’ όλα αυτά, η λειτουργία του συνεχίζεται σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα.

Μέσα σε αυτή τη συρρίκνωση, το οικονομικό μοντέλο παραμένει αμετάβλητο ή και επιβαρυντικό. Συνεχίζουμε να πληρώνουμε κάθε μήνα σημαντικά ποσά για λογιστές, νομικούς συμβούλους, γραμματειακή υποστήριξη, πάγια έξοδα όπως ΔΕΗ, ΕΝΦΙΑ, τηλέφωνα, εταιρία καθαρισμού, κοινόχρηστα, αναλώσιμα και συντήρηση. Δηλαδή διατηρείται ένας πλήρης διοικητικός μηχανισμός, ο οποίος δεν αντιστοιχεί πλέον ούτε στο μέγεθος ούτε στις ανάγκες του σωματείου.

Το ερώτημα είναι απλό και αμείλικτο: ποια ανάγκη εξυπηρετεί αυτή η δομή σήμερα; Με ποια λογική συνεχίζεται; Γιατί δεν υπάρχει καμία σοβαρή προσαρμογή στην πραγματικότητα;

Και εδώ έρχεται το ζήτημα της διαφάνειας, που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως γενική έννοια. Και όταν μιλάμε για διαφάνεια, δεν εννοούμε ούτε υπονοούμε τίποτα προσωπικό ή καταλογισμό ευθυνών, ούτε κάνουμε εύκολες ερμηνείες που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα. Διαφάνεια σημαίνει συγκεκριμένα πράγματα: πλήρης και αναλυτικός οικονομικός απολογισμός, με σαφή καταγραφή εσόδων και εξόδων· γνωστοποίηση όλων των συμβάσεων με συνεργάτες, είτε πρόκειται για δικηγόρους είτε για λογιστές· αποτύπωση των δαπανών για δικαστικές ενέργειες· δημοσίευση πρακτικών του Διοικητικού Συμβουλίου και των αποφάσεων που δεσμεύουν οικονομικά το σωματείο· και τέλος, καθαρή εικόνα του μητρώου μελών.

Το θέμα των δικαστικών διεκδικήσεων και της ένταξης στον ΕΔΟΕΑΠ είναι χαρακτηριστικό. Οι συνταξιούχοι κλήθηκαν να πληρώσουν, να συμμετάσχουν σε αγωγές, να καταβάλουν παράβολα και έξοδα. Και όμως, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει σαφής και πλήρης εικόνα για το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η στάση του Προέδρου μετά τη συνέλευση της 29ης Νοεμβρίου 2025, όπου υπήρξε δέσμευσή του για δημοσιοποίηση του «δια ταύτα» των αποφάσεων. Αντί για έναν καθαρό απολογισμό, παρουσιάστηκε ένα μακροσκελές κείμενο γεμάτο νομικές λεπτομέρειες.

Αυτή η στάση δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Όταν δεν υπάρχει καθαρή και άμεση ενημέρωση των μελών, δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα για το πραγματικό αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το ζήτημα της θεσμικής λειτουργίας. Υπάρχουν σοβαρά και συγκεκριμένα ερωτήματα αν η συγκρότηση του Διοικητικού Συμβουλίου ήταν σύμφωνη με το ισχύον πλαίσιο και αν η Εξελεγκτική Επιτροπή έχει ασκήσει τον έλεγχο που προβλέπεται. Αν η συγκρότηση των οργάνων δεν ήταν απολύτως νόμιμη πριν την τελευταία ανασυγκρότηση, τότε τίθεται θέμα εγκυρότητας των αποφάσεων που έχουν ληφθεί. Αυτό δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα θεσμικής νομιμότητας.

Σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον, έρχεται να προστεθεί η προσθήκη στο νέο καταστατικό για δημιουργία Ιδρύματος και μεταφορά της περιουσίας του σωματείου. Εδώ πρέπει να ειπωθεί ξεκάθαρα τι σημαίνει αυτό στην πράξη: το σωματείο χάνει την ιδιοκτησία και τον έλεγχο της περιουσίας του, ενώ το ίδρυμα λειτουργεί ως ανεξάρτητο νομικό πρόσωπο, χωρίς λογοδοσία στα μέλη. Και το πιο κρίσιμο: παύει κάθε δυνατότητα ελέγχου του ιδρύματος. Άρα το ερώτημα είναι απολύτως συγκεκριμένο: γιατί να μεταφερθεί η περιουσία σε έναν φορέα που δεν θα ελέγχεται από τα μέλη;

Αν το επιχείρημα είναι ότι πρέπει να προστατευθεί η περιουσία, τότε υπάρχουν λύσεις μέσα στο ίδιο θεσμικό πλαίσιο. Ένα σωματείο δεν είναι στατικό. Μπορεί να ανασυγκροτηθεί, να αλλάξει καταστατικό, ακόμα και να επαναπροσδιορίσει τον χαρακτήρα του — όπως συμβαίνει σε πολλά σωματεία (πολιτιστικά, εξωραϊστικά κ.λπ.) — χωρίς να μεταφερθεί η περιουσία εκτός ελέγχου των μελών. Άρα το ζήτημα δεν είναι αν υπάρχει άλλη μορφή. Το ζήτημα είναι αν θέλουμε η περιουσία να παραμείνει στα χέρια των μελών ή να περάσει σε ανεξάρτητο σχήμα χωρίς έλεγχο.

Παράλληλα, οφείλει να διασφαλιστεί πλήρως η θεσμική και δημοκρατική λειτουργία του σωματείου. Ο Πρόεδρος έχει την υποχρέωση να καλέσει κάθε ενδιαφερόμενο να συμμετάσχει στις διαδικασίες, είτε μεμονωμένα είτε μέσω κατάθεσης συνδυασμού, και να διασφαλίσει την ίση μεταχείριση όλων των υποψηφιοτήτων, χωρίς εξαιρέσεις ή διαφοροποιήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται η έγκαιρη δημοσίευση της διακήρυξης κάθε συνδυασμού και η αποστολή της στα μέλη με τον ίδιο τρόπο και με την ίδια ταχύτητα που αποστέλλονται όλες οι ανακοινώσεις και δημοσιεύσεις, συμπεριλαμβανομένων και αυτών του συνδυασμού που στηρίζει η διοίκηση. Μόνο έτσι διασφαλίζεται η πραγματική ισοτιμία στη συμμετοχή και η διαφάνεια της εκλογικής διαδικασίας.

Ιδιαίτερη και άμεση σημασία έχει το θέμα των εργαζομένων στη γραμματεία. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το συνολικό μισθολογικό κόστος — μαζί με τις εργοδοτικές εισφορές — ξεπερνά το επίπεδο των 3.500 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή περίπου 40.000 ευρώ ετησίως, με βάση τα σημερινά δεδομένα, γεγονός που καθιστά το συγκεκριμένο βάρος δυσανάλογο σε σχέση με τα μειούμενα έσοδα του σωματείου.

Εδώ δεν χωρούν άλλες καθυστερήσεις ή υπεκφυγές. Πρέπει να υπάρξει άμεση και οριστική λύση για τις εργαζόμενες, με τρόπο θεσμικά και οικονομικά ασφαλή για όλες τις πλευρές. Σήμερα το σωματείο εξακολουθεί να έχει ακόμη κάποια οικονομική δυνατότητα· αύριο ενδέχεται να μην έχει κανένα περιθώριο διαχείρισης. Η υποχρέωση αποζημίωσης είναι δεδομένη και το συνολικό ποσό είναι σημαντικά μεγάλο, γεγονός που καθιστά την άμεση αντιμετώπισή του αναγκαία, πριν μετατραπεί σε αδιέξοδο.

Σε αυτό το σημείο, ο Πρόεδρος, ο οποίος επί σειρά ετών βρίσκεται στη διοίκηση και έχει διαρκείς επαφές με τον χώρο και τους εργοδότες, οφείλει να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα για την επαγγελματική αποκατάσταση των εργαζομένων σε επιχειρήσεις του κλάδου ή όπου αυτό είναι εφικτό.

Παράλληλα, η λειτουργία της γραμματείας μπορεί και πρέπει να καλυφθεί από μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου. Δεν είναι δυνατόν να διατηρείται ένα σταθερό λειτουργικό κόστος χωρίς αντίστοιχη επιχειρησιακή αναγκαιότητα, τη στιγμή που το σωματείο συρρικνώνεται και τα έσοδά του μειώνονται.

Εξίσου προβληματική είναι και η εικόνα μιας κλειστής λειτουργίας, όπου ακόμη και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου δεν έχουν πλήρη πρόσβαση σε πληροφορίες και διαδικασίες. Αυτό δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: υπάρχει κάτι που δεν πρέπει να γνωρίζουν τα μέλη; Υπάρχει κάτι που φοβάται η διοίκηση να αποκαλυφθεί; Ένα σωματείο δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους περιορισμένης πληροφόρησης.

Τελικά, το πρόβλημα δεν είναι προσωπικό. Δεν αφορά πρόσωπα. Αφορά τον τρόπο λειτουργίας. Αφορά το γεγονός ότι αποχώρησαν ενεργά και ικανά μέλη, ότι δεν υπάρχει αντιπολίτευση, ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς ουσιαστικό έλεγχο και αντίλογο. Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο σημείο: γιατί χωρίς αντιπολίτευση, δεν υπάρχει δημοκρατία μέσα στο σωματείο.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από την άμεση επαναφορά βασικών αρχών: πλήρης και ουσιαστικός οικονομικός εξορθολογισμός, καθαρός απολογισμός για τις δικαστικές επιλογές, άμεση και οριστική λύση για το προσωπικό, πάγωμα κάθε σκέψης για μεταφορά περιουσίας και επανεξέταση του καταστατικού με βάση τη σημερινή πραγματικότητα και όχι με πρόχειρες προσαρμογές.

Στο τέλος της ημέρας, το σωματείο υπάρχει για τα μέλη του. Όταν τα μέλη πληρώνουν και στηρίζουν έναν μηχανισμό που στην πράξη δεν τους προσφέρει ουσιαστική εκπροσώπηση, πραγματική στήριξη ή μετρήσιμο αποτέλεσμα, τότε κάτι έχει πάει στραβά. Έχει χαθεί ο ρόλος του. Και αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί έτσι.

Η απάντηση δεν είναι θεωρητική. Δίνεται στην κάλπη.

Το σωματείο είτε θα συνεχίσει να λειτουργεί όπως σήμερα, είτε θα αλλάξει πορεία, με ουσιαστικό έλεγχο, συμμετοχή και πραγματική δημοκρατική λειτουργία.

Και αυτή η απόφαση ανήκει αποκλειστικά στα μέλη.